Veliler çocuklarının kaleciliğe uygun olup olmadığını çoğu zaman boyuna, cesaretine ya da evde topu ne kadar iyi tuttuğuna bakarak tahmin etmeye çalışır. Bunların hepsinin bir payı var ama tablonun tamamı değil. İyi bir kaleci adayında aranan özellikler fiziksel, zihinsel ve karakterle ilgili başlıklarda toplanır. Bir antrenör için asıl mesele, bu özelliklerin bugünkü seviyesinden çok nasıl geliştiğidir. Aşağıda sahada neye baktığımızı ve bunu hangi gözlemlerle anladığımızı anlatıyoruz.
Kaleci adayında aranan özellikler: boydan önce koordinasyon
Boy, üst seviyede bir avantajdır; bunu kimse inkâr edemez. Fakat 8–10 yaşındaki bir çocuğun boyuna bakarak karar vermek yanıltıcıdır, çünkü büyüme her çocukta farklı zamanda ve farklı hızda gelir. Bu yaşlarda bizim için daha anlamlı olan, çocuğun bedenini ne kadar iyi kullandığıdır.
Koordinasyon ve ayak çabukluğu
Yan adımlarla hareket ederken ayaklar birbirine takılıyor mu, yön değiştirirken denge kayboluyor mu, düştükten sonra ne kadar hızlı ayağa kalkıyor? Kurtarışların önemli bir kısmı, eller topa ulaşmadan önce doğru atılan ilk adımla kazanılır. Ayakları çabuk olan bir çocuk, kolları biraz kısa olsa bile topa zamanında ulaşır.
Reaksiyon ve el-göz uyumu
Topu son ana kadar izleyebilmek, beklenmedik bir sekmeye tepki verebilmek ve elleri doğru zamanda doğru yere getirebilmek. Bazı çocuklarda bu beceri kendiliğinden iyidir, bazılarında top oyunlarıyla kısa sürede gelişir. Tenis topuyla duvara atıp tutmak, evde bile yapılabilecek basit ve etkili bir çalışmadır.
Sıçrama ve hareketlilik
Kalça, omuz ve bileklerdeki hareket rahatlığı ile iki ayak ve tek ayak üzerinden sıçrayabilme becerisi. Küçük yaşta aradığımız şey kuvvet değil, hareketin akıcılığıdır. Kuvvet, yaşa uygun atletik çalışmalarla zamanla inşa edilir. Çocuğun yere inerken dizlerini, kalçasını ve omzunu nasıl kullandığı da bu başlığa girer; hareketliliği iyi olan çocuk yere daha yumuşak iner ve daha hızlı kalkar.
Zihinsel özellikler: maç boyunca oyunun içinde kalmak
Kalecinin maçı diğer oyunculardan farklı geçer. Bazen yirmi dakika boyunca topa dokunmaz, sonra tek bir pozisyonda skoru belirleyen kararı verir. Bu yüzden şunlara bakarız:
- Konsantrasyon: Top rakip yarı sahadayken de pozisyonunu güncelliyor mu, yoksa direğe yaslanıp maçı mı izliyor?
- Karar verme: Çıkmak mı, beklemek mi? Her zaman doğru kararı veremez; önemli olan kararsız kalmamasıdır.
- Oyunu okuma: Topun nereye gideceğini bir adım önce sezebiliyor mu?
- Hatayı taşıma: Gol yedikten sonraki ilk pozisyonda nasıl davranıyor?
Özellikle sonuncusu küçük yaşta bile çok şey anlatır. Gol yedikten sonra başını önüne eğip dakikalarca oyundan kopan bir çocukla, topu ağlardan hızla alıp takım arkadaşlarına seslenen bir çocuk arasındaki fark teknikle ilgili değildir. İkisi de öğretilebilir, ama önce doğru görmek gerekir.
Karakter: cesaret, iletişim ve sorumluluk
Kalecilik cesaret ister. Bundan kastımız gözü kara olmak değil; ayaklara yatarken başını korumayı bilen, ama o anda geri de çekilmeyen bir cesaret.
İletişim ikinci konu. İyi kaleci konuşur: “Benim!”, “Adam var!”, “Çık!” gibi kısa ve net komutlarla savunmasını yönetir. Utangaç bir çocuğun birkaç ay içinde sesini bulması sahada sık rastladığımız bir durumdur. Bu yüzden ilk haftalardaki sessizlik tek başına bir ölçü sayılmaz.
Son olarak sorumluluk ve çalışma isteği. Antrenmana zamanında gelen, eldivenini kendisi hazırlayan, düzeltmeyi dinleyip bir sonraki tekrarda uygulamaya çalışan çocuk, yetenekli ama dinlemeyen bir akranından çoğu zaman daha hızlı ilerler.
Antrenörler bu özellikleri nasıl gözlemler
Akademimizde antrenman planı, kalecinin yaşına göre eğitmenlerimizin yaptığı gözlem ve testlerin sonucunda hazırlanır. Bu gözlem tek bir günde bitmez; ilk antrenmanlarda çocuk hem yeni bir ortama hem de yeni bir antrenöre alışır. Aşağıdaki basit çalışmalar, bir antrenörün bu süreçte neye baktığı hakkında fikir verir:
- Tenis topuyla atıp tutma: Tek elle, iki elle, sağdan ve soldan gelen toplar. El-göz uyumu ve topu son ana kadar izleme alışkanlığı burada görülür.
- Koniler arasında yan adım ve set: Çocuk iki koni arasında yan adımlarla gidip gelir, antrenör topu kaldırdığı anda durup temel duruşa geçer. Ayak çabukluğu ve denge ortaya çıkar.
- Diz üstünden yana düşüş: Düşme korkusu, yere iniş şekli ve topun elde kalıp kalmadığı gözlenir.
- Arkadan gelen top: Antrenör kalecinin arkasında durur, topu omzunun üzerinden ya da yanından öne atar. Kaleci topu gördüğü anda tepki verip yakalamaya çalışır. Reaksiyon ve dikkat bu çalışmada netleşir.
- Küçük alanda maç: Kalecinin konuşup konuşmadığı, çıkma kararları ve gol yedikten sonraki tepkisi en açık haliyle oyunun içinde görülür.
Bu çalışmaların hiçbirinden tek başına bir not çıkmaz. Aynı çocuğu birkaç antrenman boyunca farklı durumlarda izlemek, hem güçlü yanlarını hem de öncelikli çalışılacak konuları belirlemek için gereklidir. Program da bu tabloya göre şekillenir. Grupların 3 kişilik olması, antrenörün her kaleciyi yakından izleyebilmesini kolaylaştırır; bu yapının ayrıntılarını kaleci okulu nedir yazımızda anlatmıştık.
Veliler için birkaç not
- Çocuğunuzu takımındaki diğer kaleciyle kıyaslamayın. Aynı yaştaki iki çocuğun gelişim hızı çok farklı olabilir.
- İlk haftalardaki çekingenlik normaldir. Yeni bir ortamda sessiz duran çocuk, birkaç hafta sonra bambaşka görünebilir.
- Farklı sporları teşvik edin. Basketbol, voleybol ya da hentbol gibi el ve top becerisi isteyen oyunlar koordinasyonu doğal yoldan geliştirir ve kaleciliğe doğrudan katkı sağlar.
- Kaleciliği isteyen çocuğun kendisi olsun. İsteyerek antrenmana gelen bir çocukla gönülsüz gelen bir çocuğun ilerleyişi arasındaki fark sahada kısa sürede görülür.
Çocuğunuzun hangi yönlerinin güçlü olduğunu merak ediyorsanız başvuru formunu doldurabilirsiniz; eğitmenlerimiz sizi arayarak gözlem ve değerlendirme sürecini planlar.
